مطالعات اولیه این سد در سال ۱۳۴۰ هجری شمسی آغاز و مطالعات اصلی و عملیاتی آن پس از جنگ تحمیلی و در سال ۱۳۶۸ از سر گرفته شد.

و امّا نکته حائز اهمیت که نباید به فراموشی سپرده شود یا دچار تاخیر گردد:

یکی از موارد مهم در سد سازی، توجه به حوزه آبخیز پشت این سد است. فرض کنید با این هزینه و یا بیشتر از آن سدی ساخته می شود و عمر مفید آن بعنوان مثال ۱۰۰ سال اعلام می شود. یعنی به نسبت کارآیی در این سالها از لحاظ اقتصادی صرف هزینه های این چنینی توجیه شده است.

شکی هم نیست که یکی از پارامترهای تعیین کننده ی پایان عمر یک سد؛ رسوباتی است که پشت سد جمع شده و از حجم مفید آن می کاهند. تجربه دنیا و متاسفانه ایران، نشان داده است که ما همیشه به جای سد یک حوضچه رسوب ساخته ایم. این گفته اکثر دانشمندان و صاحبنظران امر است. ولی چرا این مورد بوقوع می پیوندد ؟

پاسخ این است که وقتی ما به بالا دست و به اصطلاح علمی، به حوزه آبخیز سدها بی توجه هستیم انتظاری بیشتر از این را نباید داشت. فرسایش خاک و آنهم از نوع تشدید شده ی آن که در اکثر حوزه های آبخیز ما وجود دارد عاملی است که در اثر بارندگی ها و عوامل دیگر، خاکی که بدون حفاظ رها شده را از جای خود کنده و در پشت سدهای ما ذخیره می کند و اینچنین است که سدهای ما به انبار رسوب تبدیل شده و دهها سال زودتر به مرگ خود نزدیک می شوند.
پس چه خوب بود اگر مسئولینی که از آغاز آبگیری این سد صحبت می کردند، از عملیات حفاظت خاک و آبخیزداری آنهم گزارشی می دادند، چرا که در اکثر کشورها همزمان یا حتی زودتر از شروع ساخت یک سد ابتدا عملیات حفاظت خاک و آبخیزداری آنرا شروع می کنند که این امر از نظر هزینه، نسبت به فوایدی که برای عمر بیشتر سد و حتی زندگی مردمان حوزه آبخیز دارد بسیار ناچیز است.

لازم به ذکر است که این سد در مناطق محرومی از خوزستان و قسمتی از چهارمحال و بختیاری ساخته می شود که مردم ساکن آن از محرومیت شدیدی رنج می برند و همین امر عاملی شده است تا استفاده بی رویه از منابع طبیعی همچون چوب درختان جنگلی که تنها سرمایه جهت حفاظت از خاک محسوب می شود روز بروز اوضاع فرسایش خاک را وخیم تر نماید. امید است این گذار و هشدارهایی از این دست سبب شود تا توجه مسئولین امر به این موضوع مهم و حیاتی وعطوف گردد.

سید فخرالدین افضلی :: afzali@fafzali.com