رمادی
نقد کتاب «رمادي»، اثر آرش جواهري

متن، تصویر حقیقی دوره خاصی از تاریخ نیست. بلکه بازتابی است که تحریف ایدئولوژیکی شده است و تاریخ را در حکم مبارزه بی‌پایان بین طبقات متخاصم در جهت کسب منافع اجتماعی و اقتصادی ارائه داده است. اما آن‌چه که مسلم است، متن از شرایط موجود حمایت نمی‌کند و موضع آشکار یا ضمنی-انتقادی‌، اتخاذ کرده است.

شیوه تفکر در برهه‌های مختلف زمان، تعیین کننده فرایند کلی زندگی اجتماعی،سیاسی و فرهنگی است. به گونه‌ای که تمام متن، تاکیدی است بر تاثیر زیر بنای فرهنگی بر روبنای اقتصادی. پس آن‌چه که در این متن باید تحلیل شود "طبقات اجتماعی" (به‌ خاطر تاکیدها و حتی تکرارهای آن) و نقش روابط اجتماعی (چرا که زیر سوال رفته است) می‌باشد.

مضامین تاریخی، نظیر شکل‌گیری حکومت‌ها، نوع حکومت رعیت-چوپانی، سیاست‌های داخلی، در درون متن هستی پیدا کرده است و به صورت موزون و تصویری بیان شده است. به گونه‌ای که مضامین در اعماق متن کشف و استخراج می‌شود و مستقل از خود آن حادثه نمود پیدا می‌کند. در هر دهلیز، آن‌چه که مخاطب را تحت تاثیر قرار می‌دهد، تاریخ وقوع آن حادثه نیست. بلکه مهم آن است که اجزای متشکله صحنه، چه نوع سرنوشتی را رقم می‌زنند و یا زبان این سرنوشت در برابر مضامینی چون "بلاهت و امید" ( از بن مایه‌های متن) چه زبانی است ؟ و اصولن روند شکل‌گیری آن‌ها با مضامین ابدی نوع داستان، مانند مرگ، بلاهت و امید، چه ارتباطی را بیان می‌کند.

هم‌سویی عمق روابط حاکم در متن، با مضامین اساسی عصر ما است که این مضامین تاریخی را در متن درونی کرده است. حتا از شیوه تاریخ نویسان سنتی به عنوان عنصر ساختاری متن استفاده شده است. به عنوان مثال مردم عامه اصلن به عرصه تحلیل وارد نمی‌شوند. سکوت در مورد این قشر، عمل‌کرد یک ایدئولوژی رعیت-چوپانی است که در آن حاکم در مرکز قرار دارد. و مردم عادی بدیهی انگاشته می‌شوند. و در بهترین حالت، مردم ممکن است موقعیتی را برای اجرای تصمیمات نهایی اتخاذ شده فراهم کنند و البته در پیش‌برد این عمل‌کرد، از تکنیک طنز (طنز جوونالی) به خوبی استفاده شده است که بر ارزش ادبی متن افزوده است.

نازنین نادری :: domino-adabi@parsimail.com

  نظرات وارده :1