طی روزهای نوزدهم تا بیست و یکم خرداد ماه سال جاری ,جشنواره جوانان ,وبلاگ ها و جامعه اطلاعاتی به همت سازمان ملی جوانان و شرکت پرشین بلاگ در محل همایش های بین المللی وزارت امور خارجه برگزار گردید.

حضور بیست نشریه الکترونیک از نقاط مختلف ایران ,شاید اولین نمایش وجودی فعالان عرصه تولید محتوای فارسی در شبکه جهانی اینترنت بود.
نشریات الکترونیک موج دوم حرکت تولید محتوای فارسی پس از وبلاگ ها بودند که قطار این حرکت را که به سمت افزایش کمی جهت گرفته بود تا حد زیادی به سوی گسترش کیفی سوق دادند.

نشریات الکترونیک بیش از هر چیز به نهادینه شدن محتوای فارسی بر روی وب کمک کرده و باعث شدند فعالان این عرصه که تا پیش از این تنها به فعالیت انفرادی و تک بعدی می پرداختند ؛نیم نگاهی به حرکت جمعی و گروهی در دنیای سایبر داشته باشند.

با آغاز این موج نوی ایجاد شده میان اهالی فارسی زبان جامعه اطلاعاتی ,نشریات الکترونیک خیلی زود تفاوت های کاری خود با وبلاگ را نمود داده و هواداران خاصی برای خود دست و پا کردند.

آزادی بیان و عقیده ,امکان فعالیت با هویت مجازی , گستردگی استفاده از وب در سراسر جهان و از همه مهمتر حرکت هدفمند و جهت دار نشریات الکترونیک محبوبیت خاصی برای آنان رقم زد. محبوبیتی که پیش از این برای وبلاگ ها ایجاد شده بود و با گسترش بی حد و حصر کمی و بدون کیفیت می رفت که جای خود را به دلسردی و دلزدگی بسپارد.

جشنواره جوانان ؛ وبلاگ ها و جامعه طلاعاتی با رویکرد بررسی مشکلات و معضلات نشریات الکترونیک برگزار شد و این اولین حرکت جدی سازمان یافته در جهت به رسمیت شناختن سایبر ژورنالیسم در ایران بود.

مهمترین چالشی که مدیران نشریات و فعالان این عرصه با آن دست به گریبانند , مشکل هزینه های موجود و عدم توان درآمد زایی مناسب است. دولت و در راس آن ارگان های مرتبط با مسایل فناوری اطلاعات می کوشند تا نظام تولید محتوای فارسی در وب را تحت نفوذ اقتصادی خود قرار دهند و این خود معضلی ست که بارها مورد بحث و تبادل نظر دست اندرکاران این حوزه قرار گرفته است.

کمک های دولتی و سازمان یافته ؛ چه به صورت یارانه ای و چه به صورت کمک های مستقیم در گام نخست با اصل وجودی این نشریات در تضاد بوده و عدم وابستگی و پس از آن آزادی های موجود در این عرصه را زیر سوال خواهد برد.
از سوی دیگر در عرصه پذیرش آگهی ؛ فقدان ساز و کار مناسب در زمینه تجارت الکترونیک در ایران و متعاقب آن عدم سرمایه گذاری اقتصادی بخش خصوصی و حتی دولتی به جز موارد معدود راه را بر خود کفایی نشریات الکترونیک مسدود کرده و به نظر می رسد هنوز تا رسیدن به وضعیت ایده آل فاصله زیادی وجود داشته باشد.

مشکل درآمدزایی و پس از آن جدی گرفته نشدن حوزه تولید محتوای فارسی باعث شده است که هرگز عرصه روزنامه نگاری مجازی در ایران شاهد حضور گسترده فعالان روزنامه نگاری سنتی نبوده و نباشد.
و همین امر سبب شده تا بیش ازآنکه نشریات الکترونیک در زمینه تولید محتوا و اطلاع رسانی به عنوان بخشی از بدنه فرهنگی کشور محسوب شوند , نمودی فانتزی ؛ سطحی و گذرا پیدا کرده باشند.

فقدان قوانین مشخص در حوزه کپی رایت که بارها به انتشار مطالبی از نویسندگان وبلاگ ها و نشریات الکترونیک بدون ساده ترین شکل ذکر منبع در سایر رسانه ها شده است و همین طور تلاش های غیر کارشناسانه که می کوشند برای نظام جامعه اطلاعاتی کشور صنف و مرکزیت و تشکل سازمانی دولتی تشکیل دهند از دیگر دغدغه هاییست که نیازمند توجه صاحب نظران این امر می باشد.
دیگر مشکل عدیده ؛ قانونمند نبودن ساختار جامعه اطلاعاتی کشور است . وضع قوانین شتابزده و بدون در نظر گرفتن مقتضیات حوزه نشر الکترونیک مساله ایست که ذهن بسیاری از متفکران این زمینه را به خود مشغول ساخته است.
در شرایطی که سرویس دهندگان اینترنت ( آی اس پی ها ) هنوز بر سر محتوای موجود در وب و اینترنت که بنا بر دلایل مبرهن عقلانی اصولا ارتباطی با فعالیت های آنان پیدا نمی کند , با سیستم قضایی دست به گریبانند
؛ فعالیت آزادانه در زمینه تولید محتوای فارسی و علی الخصوص فعالیت های سیاسی و مذهبی و آن هم با هویت حقیقی بسیار هراس انگیز می نماید.

قانون تدوین شده در زمینه آی تی که به صورت پیش نویس ارایه گردیده ، جای تامل و بازنگری فراوان داشته و نگاهی کارشناسانه به معضلات و مسایل این بخش را طلب می کند.

ایجاد سازمانی که با مشارکت اهالی فعال حوزه نشریات الکترونیک و همین طور کارشناسان خبره به بررسی و حل معضلات این بخش بپردازد ؛ شاید بخش عمده ای از مشکلات موجود را حل کند و به بسیاری از ایده آل های تجربه شده جامه عمل بپوشاند.

ناهید آقاجانی :: aghajani@sharghian.com